6331 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU VE İLGİLİ YÖNETMELİK HÜKÜMLERİNİN 31.12.2024 TARİHİ İTİBARİYLE YÜRÜRLÜĞE GİRMİŞ OLAN DEĞİŞİKLİKLERİ HAKKINDA İNCELEME
1-GENEL OLARAK
İş Sağlığı ve Güvenliği (“İSG”) Nedir?
İş sağlığı ve güvenliği, işverenler ile çalışanların bedensel, ruhsal ve sosyal yönden iyilik durumlarını maksimum düzeyde tutmayı, çalışma koşullarından kaynaklanabilecek kazaları ve sağlık sorunlarını önleme ve güvenli çalışma ortamı sağlamayı amaçlayan çalışmaları ifade eder.
Türkiye’de İş Sağlığı ve Güvenliği Düzenlemeleri
İşsağlığı ve güvenliğine ilişkin temel düzenleme, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (“Kanun”) ve ilgili yönetmelikler ile düzenlenmiştir. Kanun, 2013 yılında kısmen yürürlüğe girmiş olup kamu ve özelsektöre ait bütünişlere ve işyerlerineuygulanmakla birlikte bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekilleri, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanları kapsayan bir düzenlemeyi içermektedir.
Kanun’un Yürürlüğe Girmesi ve Mevcut Durum
Kanun’un ‘İşverenin genel yükümlülükleri”ve“Risklerden korunma ilkeleri’kenar başlıklı 4. ve 5. maddeleri, Kanun’un ResmiGazete’de yayımından altı ay sonra yürürlüğe girmiştir ve halen yürürlüktedir. Kanun’un 6. maddesinde yer alan hükümleri, yani 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri açısından düzenlenmiş hükümleri, Kanun’un“Yürürlük” kenar başlıklı m.38/1(a)/1 uyarınca 31.12.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. İlgili hükümlerle birlikte, ilgili maddeler hakkında düzenlenen 29.06.2015 tarihli 29401 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan İşyerlerinde İşveren veya İşveren Vekili Tarafından Yürütülecek İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerine İlişkin Yönetmelik (“Yönetmelik”) de yürürlüğe girmiştir.
Yürürlüğe giren yeni düzenleme ile, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin az tehlikeli ve 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde, işveren yahut işveren vekilinin iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin eğitim alması yahut bu konuda OSGB yahut ÇASMER’lerden destek alınması gerekmektedir.
İlgili Düzenleme ve Koşulları
Kanun’un 6. maddesi;
“(1) Mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsayacak, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işveren;
(a)…. Belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olmayan ancak 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan iş yeri iş verenleri veya işveren vekili tarafından Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç işsağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler.”
şeklinde düzenlenmiştir.
İşbu 6. madde, sözü edilen koşullara sahip işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri, işveren veya işveren vekilleri tarafından yürütülebileceğini öngörmektedir.
İşveren ve işveren vekili tarafından iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülebilmesi için bazı koşullarının bulunması gerekmektedir. Bunlar;
-
İşyerinde 50’den az çalışanın bulunması,
-
İşyerinin az tehlikeli işyeri sınıfında yer alması [Tehlike sınıflar üçlü ayrıma tabi tutulmuştur. Mevzuata göre bu ayrım; az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olarak yapılmıştır. Tehlike sınıfları; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 9. Maddesince, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği ile tespit edilir.],
-
İşveren veya işveren vekilininyetkili kurumda düzenlenmiş eğitime katılmış ve eğitim sonunda başarılı olması,
-
İşveren yahut işveren vekilinin doğrudan iş sağlığı ve güvenliği işlemlerini yürütmesi,
bu şartlar sağlandığında;
-
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın İSG katip uygulamasından ilgili atamanınyapılması,
-
Gerekli idari işlemlerin akabinde iş sağlığı ve güvenliğihizmetleri yürütülebilecek.
Sertifikanın alınmış olması ve gerekli idari süreçlerin sürdürülmüş olması, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yapıldığı anlamına gelmemektedir. Bu sebeple hizmetin gereklilikleri ve önlemleri yerine getirilmelidir.Ayrıca her bir işyerinde en az bir iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan işverenin yahut işveren vekilinin bulunması gerekmektedir.
İşveren vekilinin, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu’na işveren vekili olarak bildirilmiş olması gerekmektedir.
Sorumluluk
Yukarı ayrıntılı şekilde izah ettiğimiz yükümlülüğe aykırı davranılması durumunda idari para cezası öngörülmektedir. Söz konusu meblağlar her yıl güncellenmekte olup güncel tutara, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın internet sitesinden erişilebilmektedir.
Her bir işyerinde en az bir iş sağlığı ve güvenliği konusunda
SONUÇ
Kanun’un 12.12.2024 tarihinde yürürlüğe girmiş hükümleri nedeniyle 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli iş sınıfına giren işyerlerinde; işverenler, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yerine getiriliyor olmasından yasal olarak sorumludur. Bu sorumluluk işveren veya işveren vekilinin, konu hakkında alacağı eğitim ile karşılanabileceği gibi ilgili konuda OSGB yahut ÇASMER’lerden resmi olarak hizmet alımı ile de karşılanabilir.
Konuya ilişkin sorunuz olması halinde iletişime geçmekten çekinmeyiniz.
PHD HukukDanışmanlık& Law Consulting